Dlaczego przedszkole terapeutyczne?

Jesteśmy placówką edukacyjno – terapeutyczną co sprawia, że oprócz realizowania podstawy programowej MEN pracujemy z dzieckiem nad jego trudnościami rozwojowymi. Dzieci uczą się w małych grupach dobranych zgodnie z możliwościami uczniów. Nasza placówka oferuje szereg zajęć indywidualnych i grupowych dostosowanych do potrzeb i możliwości rozwojowych dziecka. Programy terapeutyczne tworzymy tak, by wspierać kluczowe sfery rozwoju dziecka.

Kameralne grupy pozwalają:

  • modelować prawidłowe wzorce zachowań, uczyć komunikacji werbalnej i niewerbalnej,
  • elastycznie reagować na wszelkie potrzeby dziecka, realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego,
  • rozwijać samodzielność dzieci w bezpiecznych i przyjaznych warunkach,
  • kształtować umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach,
  • wspomagać rozwój emocjonalny, doświadczać indywidualnego podejścia

W terapii dzieci ze spektrum autyzmu istotny jest każdy miesiąc. Dlatego tak ważne jest rozpoczęcie intensywnych oddziaływań terapeutycznych jak najwcześniej. Neuroplastyczność mózgu dziecka pozwala na osiągnięcie większych efektów wcześnie rozpoczętej terapii. Aby zapewnić jak najlepsze warunki do terapii zadbaliśmy o to, aby nasze sale wyposażone były w wiele potrzebnych pomocy edukacyjnych i terapeutycznych, a przestrzeń została zagospodarowana w sposób ergonomiczny i dostosowanych do zajęć, które będą prowadzone w placówce. Taka organizacja pracy pozwala nam na elastyczne i szybkie dostosowywanie się do sytuacji.

PRZEDSZKOLE TERAPEUTYCZNE CZY INTEGRACYJNE?

Definicja integracji

Integrację można zdefiniować jako proces identyfikacji, zrozumienia i przełamywania barier. To pojęcie wykracza poza edukację i dotyczy wszystkich doświadczeń dziecka z autyzmem (Guldberg, 2010; Jones, English, Guldberg, Jordan, Richardson & Waltz, 2008). Tak szerokie rozumienie integracji, oznacza, że dziecko z ASD nie powinno być jedyną osobą przystosowującą się do środowiska, a nauczyciele powinni dopasować swój styl komunikowania się i otoczenie do specyficznych potrzeb dziecka. Wymaga to zrozumienia, że autyzm jest, m.in. zaburzeniem rozwoju społecznego i komunikacji, a uczenie się nowych umiejętności wymaga komunikacji i interakcji z innymi ludźmi (Jordan, 2005; Guldberg, 2010; Jordan & Powell, 1995; Prizant & Rubin, 1999). Przy takim podejściu, edukacja w integracji ma szansę stać się procesem, w którym potrzeby dziecka z ASD są właściwie rozpoznawane i oceniane. Od nauczycieli wymaga to elastyczności w zakresie sposobu nauczania, realizowanego materiału, dopasowania aktywności i dostosowania środowiska fizycznego do potrzeb i możliwości dziecka z autyzmem. Wymaga to od nich również specjalistycznej wiedzy merytorycznej i znajomości metod terapeutycznych o udowodnionej naukowo skuteczności.

Jak Państwo wiecie, autyzm jest złożonym i zróżnicowanym zaburzeniem, o szerokim spektrum natężenia objawów, z różnorodnymi zaburzeniami towarzyszącymi (Jordan i Jones, 1999). Dzieci z autyzmem charakteryzują się podobnymi zaburzeniami w trzech obszarach: rozwoju społeczno-emocjonalnego, rozwoju komunikacji, a także w zakresie sztywnych zainteresowań i zachowania (Wing 1996). Należy jednak pamiętać, że autyzm dotyka dzieci na różnym poziomie rozwoju poznawczego, z różnymi trudnościami, mocnymi stronami, a także o różnych osobowościach. Oznacza to, że środowisko edukacyjne i nauczyciele muszą zaspokoić bardzo zróżnicowane potrzeby, wynikające z różnorodności w populacji dzieci z autyzmem (Guldberg, 2010; Howlin & Moore, 1997,  Jordan & Powell, 1995). Interwencja i edukacja dziecka z autyzmem powinna być „skrojona na miarę”, oparta na obserwacji i ocenie rozwoju danego dziecka. Powinna również wspierać motywację dziecka do przezwyciężenia trudności wynikających z zaburzeń osiowych autyzmu i pomagać dziecku w rozwijaniu jego mocnych stron i zainteresowań Guldberg, 2010; Jones, 2008; Jordan, 1999).

Rogers i Vismara (2008) opisują zbiór wskazówek dla rodziców i specjalistów, którymi można kierować się przy wyborze placówki dla dziecka z ASD. Autorki podkreślają, że należy zwrócić uwagę na trzy aspekty:

  • czy placówka pracuje według programów terapeutycznych zakładających pracę nad funkcjonalnymi umiejętnościami, dopasowanych do poziomu rozwoju dziecka, a także czy nauczanie jest intensywne i ma na celu generalizację umiejętności?
  • czy postępy dziecka podlegają stałej obserwacji, a program, zarówno pod względem zawartości, jak technik nauczania, jest modyfikowany tak, aby dziecko mogło robić jak najlepsze postępy, w możliwie krótkim czasie?
  • czy umiejętności nabywane przez dziecko są utrwalane i generalizowane za pomocą funkcjonalnych aktywności w jego środowisku naturalnym, a także przy udziale różnych osób? (NRC, 2001)

Bardzo istotną rolę odgrywa doświadczenie zespołu Terapeutycznego w terapiach opartych na dowodach naukowych.

 

W Polsce, oddziały integracyjne przeznaczone są dla dzieci o różnych potrzebach edukacyjnych. W grupie najczęściej jest 15-20 dzieci, z czego ok. 5 ma orzeczenia do kształcenia specjalnego. Zajęcia prowadzone są przez dwóch pedagogów: przedszkolnego  i specjalnego. Dzieci w grupie integracyjnej mają sobie pomagać, służyć wzajemnym wsparciem, a także dostarczać wzorców postaw i zachowań. Bardzo ważne jest, aby dziecko w grupie integracyjnej miało wystarczające kompetencje społeczne i językowe, które pozwolą mu odnaleźć się w codziennych interakcjach z rówieśnikami i nauczycielami.

Włączanie dziecka do integracji – kryteria gotowości i sposoby włączania

Specjaliści są zgodni, że, w przypadku dzieci z autyzmem, integracja odgrywa ogromną rolę (np. McGee et al., 1994; Schwartz et al., 2004), ale przypominają również, że żadne inne zaburzenie rozwoju nie wymaga tak zaawansowanej i kompleksowej interwencji, oddziałującej na wszystkie sfery rozwoju i aspekty życia dziecka, jak zaburzenia ze spektrum autyzmu (Rogers i Vismara, 2008). Podkreślają również, że nauczyciele pracujący z dzieckiem z autyzmem powinni być przeszkoleni w zakresie osiowych objawów autyzmu i ich wpływu na edukację dziecka, a także powinni mieć solidne podstawy teoretyczne dotyczące trudności, związanych z autyzmem, rozwoju psychomotorycznego i problemów z integracją sensoryczną u dzieci z ASD (English & Essex, 2001; DfES, 2002; NIASA, 2003). Innymi słowy, nauczyciele i terapeuci powinni znać się na rozwoju dziecka z autyzmem i potrafić zastosować tę wiedzę w indywidualnej i grupowej pracy z konkretnym dzieckiem z ASD.

Wyżej wymienione źródła podają również, że ze względu na wspomniane wymogi dotyczące umiejętności dziecka z autyzmem, integracja jest właściwa dla starszych i wyżej funkcjonujących dzieci. Z naszych doświadczeń wynika, że wiele dzieci jest gotowych do integracji po ok. dwóch-trzech latach intensywnej, specjalistcznej terapii i edukacji przedszkolnej w wymiarze ok 25h/tyg – w praktyce jest to po prostu bardzo intensywna wczesna interwencja.

Małym dzieciom należy początkowo zapewnić odpowiednią intensywną terapię, ponieważ mogą nie mieć jeszcze odpowiedniej dojrzałości i gotowości do pełnego skorzystania z integracji (Strain, McGee, & Kohler, 2001). W tym podejściu  zakłada się, poprzedzający przejście dziecka do integracji, okres terapii indywidualnej, a także oddziaływań terapeutycznych w małych, wyspecjalizowanych grupach (Strain, McGee, & Kohler, 2001). Badania wskazują, że początkowe intensywne oddziaływania, a także specjalistyczne podejście, przeznaczone specjalnie dla dzieci z autyzmem, mają wyższą skuteczność niż oddziaływania mniej intensywne, a także niż ogólna edukacja specjalna lub integracyjna (NRC, 2001, Reed, Osborne i Corness, 2007; Panerai i in. 2009).  Częstym błędem w Polsce jest posyłanie do placówek integracyjnych nie gotowych do niej dzieci – zaprzepaszczając tym samym szanse na intensywny czas oddziaływań o wyższej skuteczności.

 

W ramach intensywnych, „skrojonych na miarę” oddziaływań potrzebne jest bezpośrednie uczenie dziecka komunikacji, mowy, umiejętności społecznych – nie można zakładać tylko uczenia się przez dziecko od rówieśników/grupy (Guldberg, 2010).  Pamiętajmy, że dzieci z autyzmem lepiej inicjują kontakt w dwójkach i małych grupach (Boyd i in., 2008). W mniejszej grupie terapeuci mają możliwość wspierania i wzmacniania wzajemnych relacji dzieci (Kishida i Kemp, 2009).

 

Przejście dziecka do edukacji integracyjnej powinno być starannie zaplanowane, ponieważ  błędy w tym procesie mogą znacznie zaburzyć funkcjonowanie dziecka (Forest i in., 2004, Stahmer i Ingersoll, 2004).Doświadczenia kliniczne pokazują, że przygotowanie do przejścia do integracji powinno trwać ok. 6 miesięcy (Denkyirah i Agbeke, 2010), a dziecko powinno mieć następujące umiejętności, które pozwolą mu odnaleźć się w nowej sytuacji:

umiejętność współpracy z innymi oraz regulacji emocji (Yianni-Coudurier, 2008)

Umiejętność współpracy to, między innymi, samodzielne i często spontaniczne inicjowanie kontaktów z rówieśnikami, nawiązywanie kontaktu wzrokowego z dziećmi i osobami dorosłymi, dzielenie się zabawkami i materiałami podczas zabaw i nauki, słuchanie i wykonywanie poleceń nauczycieli – wydanych do grupy, a także indywidualnie. Dziecko reguluje emocje, jeżeli nie występują u niego zachowania trudne (o których więcej poniżej), a także, gdy potrafi zachować spokój w sytuacjach, które mogą je zdenerwować (np. podczas zamieszania, w chwili hałasu, gdy dzieje się coś niezaplanowanego i nieprzewidywalnego, a także w razie konfliktu z innym dzieckiem). O tym, że dziecko reguluje emocje mówimy również, gdy potrafi w krótkim czasie i samodzielnie wyciszyć się i uspokoić, jeśli się zdenerwuje.

umiejętność wspólnej zabawy we właściwy sposób (Guldberg, 2010)

Mowa tu o wspólnej, naprzemiennej zabawie, przebiegającej bez nasilonych konfliktów. Dziecko powinno używać zabawek i przedmiotów zgodnie z ich przeznaczeniem, a także zabawa powinna być rozwojowo przybliżona do wieku dziecka. Zabawa powinna być też elastyczna, bez silnych schematów, a dziecko powinno godzić się na wprowadzanie do niej zmian zarówno przez inne dzieci, jak nauczycieli i terapeutów. Dziecko powinno potrafić zakończyć zabawę, posprzątać po sobie na polecenie i bez niego, a następnie spokojnie rozpocząć następną aktywność. 

Brak zachowań trudnych (Yianni-Coudurier, 2008)

Zachowania trudne to m.in. agresja, autoagresja, napady złości/szału, niszczenie przedmiotów, a także nasilone schematyczne i sztywne zachowania, np. przeliczanie butów przed wyjściem, naleganie na podróżowanie zawsze tą samą drogą, czy zabawa zawsze na jeden sposób. Również nasilona nadruchliwość czy problemy z zasypianiem i ze snem bywają zaliczane do zachowań trudnych. 

Uczenie się od rówieśników – skuteczne dopiero na wyższym poziomie umiejętności społecznych/ komunikacji (Gena, 2006).

Uczenie się od rówieśników, to m.in. obserwowanie jak zachowują się rówieśnicy i odpowiednie dopasowanie swojego zachowania, podążanie za grupą, stosowanie się do reguł obowiązujących w grupie – tych ustalonych przez nauczycieli i terapeutów, a także niepisanych reguł wewnątrzgrupowych,  wypracowanych przez dzieci. Bardzo ważna jest tu odpowiednio rozwinięta umiejętność naśladowania.

Dla wielu rodziców wartością nadrzędną jest posłanie dziecka jak najszybciej do integracji, do dzieci zdrowych. Jest to naturalne pragnienie – pamiętajmy jednak, że dziecko powinno być w tym środowisku, gdzie dynamika jego rozwoju  (postępy) w danym roku przedszkolnym będą największe.

Rogers i Dawson (2010) podają listę typowych umiejętności potrzebnych do przetrwania w przedszkolu integracyjnym lub masowym. Są to m.in. umiejętności społeczne i komunikacyjne, takie jak: czekanie na swoją kolej, spokojne siedzenie, proszenie o pomoc, współpraca z innymi dziećmi, wykonywanie poleceń nauczyciela, słuchanie czytanki, dzielenie się swoimi przemyśleniami i doświadczeniami, komentowanie, zabawa swobodna z rówieśnikami, umiejętność zakończenia zabawy swobodnej, uczestniczenie w zabawach grupowych, samodzielność w toalecie, podczas ubierania się, dbanie o swoją własność, a także umiejętności rozwojowe z zakresu motoryki małej i dużej oraz rozwoju poznawczego.

Gotowe do integracji dziecko bardziej skorzysta i szybciej będzie się uczyło w przedszkolu integracyjnym niż specjalistycznej placówce terapeutycznej.

Wszystkie powyższe umiejętności dziecko z autyzmem powinno opanować zanim pójdzie do przedszkola integracyjnego – aby je opanować i przećwiczyć potrzebne mu jest specjalistyczne i intensywne wsparcie i terapia, której celem jest zmniejszenie różnicy rozwojowej dziecka z autyzmem względem jego rówieśników bez autyzmu.

Zadzwoń do nas

+48 833 077 969 lub +48 530 406 872

Odwiedź nas

Napisz do nas