Aktywność fizyczna nie tylko wzmacnia ciało, ale też wspiera rozwój społeczny, emocjonalny i poznawczy. Każda forma ruchu to okazja do nauki współpracy, regulowania emocji i odkrywania własnych możliwości, która pomaga dziecku w stawianiu pierwszych kroków w kierunku pewności siebie i samodzielności.
Ruch a rozwój fizyczny
Aktywność fizyczna wspiera rozwój ciała dziecka. Poprawia koordynację ruchową, równowagę, siłę mięśniową i gibkość. Dzieci z autyzmem często potrzebują dodatkowego wsparcia w tych obszarach, a regularne ćwiczenia czy zabawy ruchowe pomagają im lepiej kontrolować ciało i precyzyjniej reagować na bodźce z otoczenia.
Nawet proste czynności, np. bieganie, rzucanie piłki czy ćwiczenia równoważne, stają się sposobem na ćwiczenie motoryki, a przy okazji – na rozwijanie pewności siebie i poczucia sprawczości.
Ruch a rozwój społeczny i emocjonalny
Wspólna zabawa ruchowa to naturalna szkoła życia w grupie. Poprzez ćwiczenia i gry zespołowe dzieci uczą się współpracy i rozumienia uczuć innych. Wspólne zabawy z rówieśnikami czy opiekunami pozwalają dzieciom doświadczać emocji w bezpiecznym środowisku, próbować negocjować, czekać na swoją kolej i radzić sobie z drobnymi frustracjami. To właśnie te codzienne doświadczenia kształtują umiejętności społeczne, które w przyszłości pomogą dziecku funkcjonować w klasie i grupie rówieśniczej.
Ruch a rozwój poznawczy i sensoryczny
Najczęstsze trudności ruchowe u dzieci z autyzmem obejmują m.in.:
- niską siłę mięśniową i ograniczoną energię,
- zaburzoną równowagę,
- trudności w kontrolowaniu szybkości
- siły ruchów oraz chodzenie na palcach.
Badacze często wiążą te problemy z zaburzeniami propriocepcji, czyli tzw. czucia głębokiego, odpowiedzialnego za świadomość własnego ciała w przestrzeni i precyzyjne kontrolowanie ruchu.
Regularna, ukierunkowana aktywność fizyczna ma więc ogromne znaczenie nie tylko dla motoryki, ale także dla rozwoju poznawczego i sensorycznego. Ruch wspiera koncentrację, uwagę oraz umiejętność planowania i przewidywania działań.
Ćwiczenia sensoryczne, np. balansowanie, turlanie się czy manipulowanie przedmiotami o różnej fakturze, pomagają dziecku regulować emocje i napięcie, a także lepiej rozumieć bodźce płynące z otoczenia.
Jak dbać o aktywność fizyczną dziecka z autyzmem?
Ważne jest, aby wybierać zabawy i ćwiczenia, które angażują ciało, ale jednocześnie nie przeciążają dziecka. Mogą to być np. proste tory przeszkód, rzucanie piłki, zabawy w naśladowanie ruchów czy rytmiczne ćwiczenia sensoryczne . Podstawą jest cierpliwość i uważna obserwacja sygnałów wysyłanych przez dziecko, co pozwala dostosować intensywność ćwiczeń, tempo i formę zabawy tak, aby były komfortowe i stymulujące jednocześnie. Regularne, krótkie sesje ruchowe, w bezpiecznej i wspierającej atmosferze, mogą przynieść wymierne efekty zarówno w sferze fizycznej, jak i społecznej oraz emocjonalnej.
Aktywność fizyczna w naszym przedszkolu?
Znaczenie ma też współpraca ze specjalistami. W przedszkolu terapeutycznym Pro-Integris ruch i aktywność fizyczna traktowane są jako integralny element codziennej pracy z dziećmi z autyzmem, a dzieci mają stały dostęp do fizjoterapeuty o szerokich kwalifikacjach. Oprócz zajęć przedszkolnych, skorzystać można z oferty Centrum Terapii.
Ruch i aktywność fizyczna to znacznie więcej niż sama zabawa. To fundament wszechstronnego rozwoju dziecka z autyzmem. Każda wspólna zabawa, ćwiczenie czy tor przeszkód to okazja do nauki koordynacji, współpracy, empatii, radzenia sobie z emocjami oraz rozwijania koncentracji i umiejętności poznawczych. Regularna aktywność pozwala dziecku odkrywać własne możliwości, budować pewność siebie i stopniowo odnajdywać się w otaczającym świecie.
Bibliografia:
- U. Olejnik, Aktywność fizyczna i rozwój motoryczny dzieci z autyzmem wyzwaniem dla teorii i praktyki edukacyjnej, Lubelski Rocznik Pedagogiczny 2018, T. XXXVII, z. 4, s. 35-48.
- M. Wieczorek, A. Sadziak, Aktywność fizyczna dzieci ze spektrum autyzmu, Journal of Education, Health and Sport 2017, nr 7(2), s. 222-238.
- A. Kostiukow, P. Dykiel, R. Malak, W. Samborski, Ocena sprawności fizycznej u dzieci ze spektrum autyzmu [w:] : A. Borowicz (red.), Innowacyjność i tradycja w fizjoterapii, Poznań 2017, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Edukacji i Terapii im. prof. Kazimiery Milanowskiej, s. 113–126.
- M.Habik, Metody i zasady fizjoterapii wykorzystywane we wczesnym wspomaganiu rozwoju dzieci ze spektrum autyzmu ze szczególnym uwzględnieniem Integracji Sensorycznej, Niepełnosprawność – zagadnienia, problemy, rozwiązania 2017, nr III/(24), s. 137-154.