Zaburzenia integracji sensorycznej (SI) charakteryzują się trudnościami w odbieraniu, przetwarzaniu i reagowaniu na bodźce zmysłowe. W efekcie mogą pojawić się różnorodne objawy: od nadwrażliwości (np. niechęć do przytulania, lęk przed głośnymi dźwiękami), przez obniżoną reaktywność (np. potrzeba intensywnej stymulacji, poszukiwanie mocnego nacisku), aż po trudności z koordynacją ruchową, koncentracją czy emocjonalną regulacją. Objawy te różnią się u poszczególnych dzieci, jednak niemal zawsze wpływają na codzienne funkcjonowanie, naukę i relacje społeczne.
Rodzaje objawów zaburzeń integracji sensorycznej
Zaburzenia integracji sensorycznej mogą przybierać różne formy. U każdego dziecka objawy mogą więc wyglądać inaczej, mieć różne nasilenie i wpływać na inne obszary funkcjonowania. Czasami są subtelne i trudne do wychwycenia, innym razem wyraźne do tego stopnia, że zakłócają codzienne aktywności, naukę czy relacje społeczne.
Objawy zaburzeń integracji sensorycznej można podzielić na kilka głównych grup, w zależności od tego, jak dziecko reaguje na bodźce zmysłowe i jak radzi sobie z ruchem, równowagą czy planowaniem działań.
Nadwrażliwość sensoryczna (hiperreaktywność)
Dzieci z nadwrażliwością sensoryczną odbierają bodźce jako zbyt intensywne, a czasem wręcz bolesne. Hałas, dotyk, zapachy czy światło mogą wywoływać silny dyskomfort, a nawet lęk lub agresję. Takie dzieci często unikają przytulania, nie chcą chodzić boso, źle znoszą czesanie włosów czy noszenie określonych ubrań. Na placu zabaw unikają huśtawek czy zjeżdżalni (ich układ nerwowy reaguje nadmiernie na ruch i kontakt fizyczny).
Objawy:
- silna reakcja na dźwięki (np. odkurzacz, dzwonek, krzyk),
- niechęć do dotyku, np. unikanie przytulania, nietolerowanie metek, skarpet, czapek,
- lęk przed huśtaniem, zjeżdżaniem, skakaniem,
- niechęć do mycia włosów, obcinania paznokci, noszenia niektórych ubrań,
- unikanie nowych smaków, konsystencji jedzenia.
Podwrażliwość sensoryczna (hiporeaktywność)
W przypadku podwrażliwości dziecko ma osłabione odczuwanie bodźców i często „szuka” intensywniejszych doznań. Może być obojętne na ból, mieć trudności z zauważeniem zimna, ciepła czy dotyku. Takie dzieci często się kręcą, podskakują, mocno się przytulają lub gryzą przedmioty (to sposób na dostarczenie sobie brakujących wrażeń). Podwrażliwość może także objawiać się trudnościami ze skupieniem uwagi i nadmierną aktywnością.
Objawy:
- niska reakcja na ból (do tego stopnia, że dziecko może nie zauważyć uderzenia, skaleczenia),
- ciągłe potrzeby intensywnej stymulacji (uderzanie, skakanie, kręcenie się, gryzienie przedmiotów),
- dotykanie wszystkiego, wkładanie różnych rzeczy do ust,
- trudności w skupieniu uwagi.
Problemy z planowaniem ruchu i koordynacją (dyspraksja)
Dzieci z dyspraksją mają trudności z organizowaniem i wykonywaniem sekwencji ruchów. Mówiąc prosto: ich ciało nie „współpracuje” z zamiarem. Objawia się to niezgrabnością ruchową, potykaniem się, upuszczaniem przedmiotów, a także trudnościami w czynnościach samoobsługowych (np. ubieraniem się, wiązaniem butów). Nowe ruchy wymagają od nich więcej czasu i wysiłku. Często towarzyszy temu frustracja i unikanie aktywności ruchowych.
Objawy:
- niezdarna postawa ciała, częste potykanie się, upuszczanie przedmiotów,
- trudność w nauce czynności samoobsługowych: zapinaniem guzików, wiązaniem butów, ubieraniem się,
- problemy w nauce jazdy na rowerze, pływania czy innych aktywności ruchowych,
- opóźniony rozwój ruchowy (np. późne raczkowanie, chodzenie).
Trudności w przetwarzaniu bodźców przedsionkowych i proprioceptywnych
Układ przedsionkowy (równowaga) i proprioceptywny (czucie głębokie) odpowiadają za orientację ciała w przestrzeni i koordynację. Zaburzenia w tych obszarach sprawiają, że dziecko może mieć lęk przed ruchem, np. nie lubi być podnoszone, huśtać się czy zjeżdżać ze zjeżdżalni. Z drugiej strony może też szukać intensywnych wrażeń ruchowych i być „w ciągłym ruchu”. Trudności z równowagą i kontrolą napięcia mięśniowego sprawiają, że dziecko może być niezdarne i mieć problemy z wykonywaniem nawet prostych czynności ruchowych.
Objawy:
- lęk przed ruchem, np. niechęć do zabaw na placu zabaw, huśtania się, zjeżdżania ze zjeżdżalni,
- nadmierna potrzeba ruchu (dziecko „nie może usiedzieć w miejscu”),
- problemy z równowagą (chód na szeroko rozstawionych nogach, częste przewracanie się),
- nieświadomość siły własnego ciała, np. za mocne przytulanie, zbyt mocne naciskanie kredką.
Czy dziecko może mieć różne objawy zaburzeń integracji sensorycznej?
Zaburzenia integracji sensorycznej rzadko występują „czysto” w jednej postaci. U wielu dzieci objawy mogą pochodzić z różnych obszarów jednocześnie, np. nadwrażliwość na dźwięki może współistnieć z podwrażliwością na dotyk, a do tego mogą dochodzić trudności z koordynacją ruchową. Dla przykładu: dziecko może unikać głośnych miejsc i nie lubić mycia głowy (nadwrażliwość), a jednocześnie stale się kręcić, skakać i mocno przytulać (podwrażliwość) oraz mieć problem z zapinaniem guzików (dyspraksja). To wszystko mieści się w spektrum zaburzeń SI.
Dlaczego tak się dzieje?
Mózg odbiera informacje z wielu zmysłów w tym samym czasie. Gdy jeden z tych systemów nie działa prawidłowo, może zakłócać pracę pozostałych. Dlatego objawy „mieszane” są częste i nie powinny dziwić.
Celem terapii nie jest więc „naprawienie” konkretnego zmysłu, ale poprawa ogólnego funkcjonowania dziecka poprzez zintegrowane podejście do jego potrzeb. Bardzo ważne jest opracowanie spójnego planu wsparcia, który obejmuje nie tylko pracę nad odbiorem bodźców, ale także wspomaga rozwój emocjonalny, społeczny i komunikacyjny.
Gdzie na terapię SI w Bydgoszczy i okolicach?
W Pro-Integris oferujemy pomoc w jednym miejscu i przy ścisłej współpracy specjalistów z różnych dziedzin. Nasz zespół tworzą m.in. terapeuci SI, psycholodzy, logopedzi i pedagodzy, którzy wspólnie opracowują indywidualny plan terapii dostosowany do potrzeb dziecka.
Pro-Integris działa w dwóch lokalizacjach – w Bydgoszczy i w Łochowie – zapewniając łatwy dostęp do profesjonalnej opieki. Naszymi pacjentami są również dzieci z mniejszych miejscowości, m.in. Nakła nad Notecią, Szubina, Łabiszyna, Dobrcza, Osielska czy Strzelec Górnych.
Sprawdź i umów wizytę dla Twojego dziecka: Integracja sensoryczna
Naszym celem jest jak najszybsze rozpoznanie trudności i uruchomienie odpowiedniego wsparcia, które pozwoli dziecku rozwijać się w swoim tempie.
Jeśli więc zauważasz u swojego dziecka objawy zaburzeń integracji sensorycznej, nie zwlekaj. Zapraszamy do Pro-Integris, gdzie doświadczeni specjaliści pomogą zdiagnozować trudności i opracować plan wsparcia dostosowany do potrzeb Twojego dziecka. Wspólnie zadbamy o jego rozwój w atmosferze zrozumienia i troski.